Toelichting algoritmes en fraudebestrijding

Sinds 2018 maakt Nissewaard gebruik van software van techbedrijf Totta Data Lab om de wettelijk verplichte opsporing van fraude met bijstandsuitkeringen te ondersteunen. In de oude werkwijze moesten handhavers handmatig grote hoeveelheden gegevens controleren van alle 2300 mensen met een uitkering: zoeken naar een speld in een hooiberg. Het algoritme van Totta Data Lab analyseert al deze gegevens en wijst de handhavers waar in de hooiberg de kans het grootst is dat zij een speld vinden. Op deze manier bespaart de gemeente tijd en geld en hoeven inwoners niet meer jaarlijks naar het stadhuis met bankschriften en allerlei bewijzen om aan te tonen dat zij ook werkelijk recht hebben op hun uitkering.

Fraudebestrijding met algoritmes is vrij nieuw. En omdat algoritmes complex zijn en voor de meeste mensen lastig te doorgronden, roept het gebruik hiervan vanzelfsprekend vragen op. De afgelopen maanden zijn er regelmatig vragen gesteld over dit algoritme, zowel in de gemeenteraad als in de media.

Het maakt duidelijk dat het belangrijk is om als gemeente open en transparant te zijn over de digitale instrumenten die worden ingezet in de zoektocht naar onterecht gebruik van uitkeringen. Als die transparantie er niet is, kan dat leiden tot vragen: is het algoritme wel eerlijk? Kan een algoritme zomaar mijn uitkering stop zetten? Is dit wel in lijn met privacywetgeving?

Daarom wil Nissewaard voor inwoners inzichtelijk maken hoe we werken met algoritmes in fraudebestrijding. Daartoe publiceren we vier documenten, die allemaal inzicht bieden in de werking.

  1. Nissewaard heeft een onafhankelijke Functionaris Gegevensbescherming, die toeziet op naleving van de privacywetgeving: Mr. Marjolein Hoff. Zij heeft onderzocht of Nissewaard voldoet aan wetgeving in hun gebruik van algoritmes. In dit blog schrijft ze haar bevindingen.

  2. Voor inwoners hebben we een infographic gemaakt, die alle feiten rondom Totta Data Lab op toegankelijke wijze overzichtelijk maakt.

  3. Experts (juristen, Privacy Officer, Chief Information Security Officer en Functionaris  Gegevensbescherming) van de gemeente hebben een Data Protection Impact Assessment (DPIA) gemaakt: een uitgebreide checklist die inzichtelijk maakt of de gemeente zorgvuldig omgaat met algoritmes en de gegevens van inwoners.

  4. Totta Data Lab heeft een technisch document gemaakt van de werking van het algoritme. Omdat algoritmes van nature complex zijn is dit geen eenvoudige materie, maar het biedt wel veel inzicht in hoe de gegevens worden verzameld en verwerkt.

Meer weten?

Heeft u na het doornemen van deze documenten nog vragen over het gebruik van algoritmes door de gemeente Nissewaard? Dan kunt u contact opnemen met Jason Schipper via gemeente@nissewaard.nl